Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Golddrop
Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

ul. Doświadczalna 50

           Obszar dzisiejszej dzielnicy Felin na wschodnich krańcach miasta przynależał niegdyś do dóbr Tatary, które po rozbiorach Polski weszły w skład tzw. dóbr narodowych, rozdawanych za szczególne zasługi „wiernym poddanym Rosji”. W ten sposób w ich dożywotnie posiadanie wszedł hrabia Adam Ożarowski, w nagrodę od cara Aleksandra I  za przystąpienie do Targowicy. W 1839 Tatarami zarządzał Emanuel Graff, właściciel dóbr w Strzyżowie koło Hrubieszowa, który po spłacie długów zaciągniętych przez Ożarowskiego w Towarzystwie Kredytowym Ziemskim stał się ich właścicielem. W latach 1850 - 1856 Graffowie na obszarze 160 ha założyli nowy folwark oddalony znacznie od ich rodzinnej siedziby na Tatarach, nazwany od imienia Feliksy z Chubińskich Graffowej Felinem. Na jego terenie wybudowano dworek dla zarządcy oraz budynki gospodarcze: stajnie, obory, chlewnie, stodoły i spichlerze. Ze względu na wysokie koszty budowy i utrzymania, w 1887 syn właścicieli, Władysław Graff sprzedał Felin Wandzie Brzozowskiej za kwotę 21 968 rubli, a ta dziesięć lat potem – Erazmowi Plewińskiemu. Nowy właściciel sprawił, że stosunkowo niewielki majątek zaczął wkrótce dobrze prosperować i przynosić zyski. Na lubelskiej wystawie przemysłowo – rolniczej w 1901 Felin uznano za jedno z najlepiej prowadzonych gospodarstw. Jako filantrop i wielki propagator polskiego rolnictwa Plewiński przekazał w 1913 swój folwark na rzecz Lubelskiego Towarzystwa Rolniczego, które od dawna usiłowało zorganizować szkołę rolniczą wraz z pokazowym gospodarstwem dla uczniów małorolnych i bezrolnych, w umowie zastrzegając sobie prawo dożywotniego użytkowania majątku. Trzy lata później nowocześnie zarządzany folwark stał się częścią majątku Towarzystwa. Kiedy w 1934 zostało one rozwiązane, Felin wraz z gospodarstwami w Kijanach, Dęblinie, Zemborzycach i Wrotkowie przeszedł na własność Lubelskiej Izby Rolniczej. Dobrą passę przerwała II wojna światowa, podczas której dwór zajął pułkownik dystryktu lubelskiego Klauss. Gospodarstwo zaopatrywało wówczas dygnitarzy SS w produkty spożywcze, a samo założenie dworskie przekształcono. Wytyczono aleję prowadzącą do szosy zamojskiej, wycięto stary sad i założono ozdobny ogród. Dwór podwyższono o jedno piętro, zmieniono pokrycie dachowe z gontu na blachę, dostawiono dobudówkę i zmieniono wystrój wnętrz.

           Obecnie jest to murowany budynek na planie prostokąta, nakryty dwuspadowym dachem z czerwoną dachówką. Od północy znajduje się piętrowa oficyna z ryzalitem, przekryta dwuspadowym dachem. Dominantę siedmioosiowej fasady od strony południowej stanowi portyk wsparty na czterech żłobkowanych filarach, z facjatą, balkonem z kamienną balustradą i trójkątnym szczytem. Ściana facjaty została dodatkowo zaakcentowana geometrycznym fryzem kostkowym, a w szczycie umieszczono skromną drewnianą dekorację w alpejskim typie laubzegowym, charakterystycznym dla budynków podmiejskich willi i uzdrowisk. Analogiczny detal zastosowano na przeciwległej elewacji. Pomimo znaczącej przebudowy w okresie okupacji, dwór zachował pierwotny układ wnętrz. Z dawnego wyposażenia ocalały sztukaterie na sufitach i kominek w hallu.

           Po wojnie Felin przejął Komitet Folwarczny, przekazując go wkrótce na własność ówczesnemu rektorowi UMCS Henrykowi Raabe. Obecnie mieści się tu Gospodarstwo  Doświadczalne Uniwersytetu Przyrodniczego, kontynuujące dawne tradycje rolnicze na tym terenie. W otoczeniu dworu powstał park dendrologiczny a na terenach rolnych uczelnia zorganizowała pola doświadczalne z kolekcją roślin ozdobnych, warzywnych, leczniczych i przyprawowych, hodowlę koni i bydła.

                                                                 Opracowała Aleksandra Szymula

Bibliografia:

M. Kseniak, Felin jak Feliksa, „Na Przykład” 1996, nr 36, s. 24-26

Kowalczyk I., Zwiedzamy Lublin. Przewodnik, Lublin 2011, s. 308

Dodatkowe informacje