Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Golddrop

Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 

ul. Krakowskie Przedmieście / Ewangelicka

           W 2. połowie XVI wieku na terenie Lubelszczyzny powstało kilkadziesiąt zborów dla ewangelików. W Lublinie pierwszy zbór założono w 1570, kilkukrotnie niszczony podczas zatargów i bójek pomiędzy katolikami a różnowiercami. Uczestnikami tych sporów byli często uczniowie szkoły jezuickiej, którzy prowokowali bójki. Oskarżali ewangelików między innymi o znieważanie obrazu Matki Bożej Częstochowskiej i atakowali ich kondukty pogrzebowe. Te prześladowania sprawiły, że wyznawcy luteranizmu przenieśli zbór do podlubelskich Piask, zwanych Luterskimi. Dopiero w 1780 kupcy i rzemieślnicy ewangeliccy uzyskali od władz miejskich dokument, który stwierdzał, iż grunt zwany Trypolszczyzną lub placem Bazyliańskim, zakupiony od Adama Łaskarzewskiego, znajduje się w zgodnej z przepisami prawa odległości 200 łokci od najbliższego kościoła rzymsko – katolickiego, wobec czego nadaje się na lokalizację zboru. Na podstawie tego pisma król Stanisław August Poniatowski 25 sierpnia 1784 wydał przywilej zezwalający na budowę. Kościół, z fundacji Jana Piaskowskiego oraz kupców i rzemieślników lubelskich wyznania ewangelickiego, został wzniesiony w latach 1785 - 1788 według projektu Fryderyka Zilcherta lub Zylherta, jako prosta, jednonawowa bryła na planie prostokąta, z wieżą przy fasadzie. Artykulację elewacji stanowią płasko modelowane pilastry z neoklasycystycznymi głowicami oraz półkoliście zakończone okna. Jednoosiowa, dwukondygnacyjna fasada z wieżą posiada wejście z prostym trójkątnym naczółkiem oraz balkonem ponad nim, na który prowadzą podwójne, zakończone półkoliście drzwi balkonowe. W górnej części, oddzielonej belkowaniem, umieszczono analogiczne drzwi oraz oculus.

           Do wyposażenia świątyni należy rokokowa ambona, prawdopodobnie z figurą św. Tomasza i murowany ołtarz autorstwa Flagera, przeniesione z Piask Luterskich. W ołtarzu znajduje się obraz datowany na 1628, ze scenami Ostatniej Wieczerzy i Ukrzyżowania, ukazanymi w dwóch strefach przedzielonych łacińskim napisem. Obecność przedstawienia malarskiego w świątyni św. Trójcy jest wyjątkiem, bowiem w ewangelickiej tradycji nie ma na nie miejsca. Kościół luterański uznaje je tylko jako ilustrację Pisma Świętego, ale nigdy jako obiekt kultu.

           W 1819 zbudowano organy ufundowane przez Jana Piaskowskiego. Pozostałością po nich są blaszki miedziane z jego nazwiskiem i datą powstania. W 1913 sprowadzono nowy instrument firmy E. F. WALCHER. Po prawej stronie znajduje się jeszcze jedno malowidło - portret króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z końca XVIII wieku, umieszczony tu w dowód wdzięczności za przywilej lokacyjny parafii.

           Lubelska parafia ewangelicka na przełomie XIX i XX wieku szybko się rozwijała. Do miasta przybywali przedsiębiorcy ze Szkocji i Niemiec, polonizując się i uruchamiając fabryki. Parafianie ufundowali szkołę (Szkoła Handlowa Zgromadzenia Kupców im. A. i J. Vetterów), dom dla starców, szpital dziecięcy i sierociniec, bibliotekę.

           W czasie obydwu wojen światowych zaginęło wiele cennych elementów wyposażenia parafii, między innymi złoty talerz do chleba komunijnego z inskrypcją Chleb, który łamiemy, iżali nie jest społecznością ciała Chrystusowego. A.D. 1618, patena z inicjałami fundatora M. D. z 1740 oraz inne naczynia liturgiczne. Zachował się klasycystyczny krzyż ołtarzowy, świecznik oraz XVII-wieczne nakrycie ołtarza w postaci atłasowego obrusa. Dwa dzwony ufundowane przez Pawła i Zofię Suchodolskich ze Stryjna oraz jeden – fundacji Buchwalda zostały wywiezione w głąb Rosji w 1915, udało się je odzyskać w 1923 dzięki rozpoznanym inskrypcjom. Na uwagę zasługuje również największy w Polsce zbiór epitafiów trumiennych w przedsionku kościoła, wykonanych z miedzi, mosiądzu i żelaza, poświęconych polskiej szlachcie ewangelickiej oraz mieszkańcom Lublina pochodzącym z Niemiec, Francji i Szkocji.

           W latach 1784 - 1785 wzniesiono plebanię na miejscu dawnego dworku Adama Łaskarzewskiego. W 1846 budynek przebudowano według projektu budowniczego gubernialnego Radziszewskiego, dodając mu kolumnowy ganek.

           Obok kościoła, od strony Krakowskiego Przedmieścia, znajduje się cmentarz z nielicznymi nagrobkami. Większość z nich została zniszczona w czasie II wojny światowej, a najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1787 roku. Reprezentują wszystkie typy klasycystycznych nagrobków: płyty, złamane kolumny, antyczne stele, jest również sarkofag na kulach i lawetach armatnich, identyfikowany z pochówkiem generała, dowódcy twierdzy zamojskiej.

                                                            Opracowała Aleksandra Szymula

Bibliografia:

E. Kusyk, Kościół ewangelicko – augsburski pod wezwaniem św. Trójcy w Lublinie, „Na przykład”, 1997, nr 48

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Lublinie. Historia – tradycja – współczesność, red. D. Chwastek, Lublin 2007

Dodatkowe informacje