Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Golddrop
Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Zasłużeni dla miasta lublinianie pochowani na cmentarzu przy ulicy Lipowej

Pomniki i nagrobki rodzinne

Feliks Araszkiewicz (1895 - 1956)

           – prof. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, historyk literatury polskiej, inicjator założenia muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie.

Józefat Barszczewski (1837 - 1863)

           – uczestnik powstania styczniowego, dowódca oddziału powstańczego, aresztowany za działalność konspiracyjną i skazany na śmierć przez rozstrzelanie. W 1916 prochy ekshumowano i pochowano we wspólnej mogile powstańców styczniowych.

Władysław Barwicki (1865 – 1933) (sektor 4B)

           – poeta i malarz, uczeń Wojciecha Gersona, autor dekoracji malarskich wielu obiektów w Lublinie, między innymi teatru letniego Rusałka (nieistniejący), cukierni Rutkowskiego (obecnie hotel Lublinianka), polichromii wnętrz kościoła św. Piotra przy ul. Królewskiej, malowidła na fasadzie kościoła Kapucynów.

Feliks Łodzia Bieczyński (1799 – 1885) (sektor 18C)

           - inżynier gubernialny Lublina, autor projektu ogrodu Saskiego i projektów przebudowy ulic, projektu nowego parku na Bronowicach (niezrealizowany) i założenia plantacji jedwabników w ogrodzie Saskim (niezrealizowany).

Mieczysław Biernacki (1862 - 1948) (sektor 3C)

           – lekarz medycyny, absolwent Uniwersytetu Berlińskiego, społecznik. Jako naczelny lekarz szpitala św. Jana Bożego zasłużył się w badaniach i zwalczaniu chorób zakaźnych, utworzył oddział gruźliczy i przeprowadził modernizację szpitala. Udzielał się czynnie w Towarzystwie Lekarskim, był współzałożycielem Towarzystwa Walki z Gruźlicą. Był jednym z inicjatorów założenia biblioteki miejskiej w 1907. Od 1913 kierował redakcją Kuriera Lubelskiego, dbając o wzrost świadomości lublinian w dziedzinie zdrowia i higieny.

Leon Frankowski (1843 - 1863) (sektor 10)

           – działacz niepodległościowy i uczestnik powstania styczniowego, dowódca oddziału powstańczego. Ranny i aresztowany, został skazany na karę śmierci przez powieszenie w 1863. W 1916 prochy ekshumowano i wraz z innymi powstańcami pochowano we wspólnej mogile.

Albert Leon Głowacki (1834 - 1907)

           – brat Bolesława Prusa, nauczyciel, działacz niepodległościowy, uczestnik powstania styczniowego.

Feliks Grotowski (1778 - 1817) (sektor 4B)

           – żołnierz, pułkownik, uczestnik Insurekcji Kościuszkowskiej oraz kampanii napoleońskich. Karierę wojskową rozpoczął jako 16-letni chłopiec, osiągając stopień podchorążego po bitwie pod Racławicami. Wstąpił do wojska francuskiego, walczył na Elbie, pod Berezyną i Lipskiem.

Antonina Grygowa (1898 - 1980) (sektor 2)

           – właścicielka piekarni w Lublinie. W czasie II wojny światowej ukrywała żołnierzy polskich z rozbitych oddziałów broniących miasta, organizowała pomoc dla więźniów obozu koncentracyjnego na Majdanku, dostarczając nielegalnie żywność, leki, pośrednicząc w przekazywaniu grypsów.

Kazimierz Jaczewski (1862 - 1934) (sektor 1)

           – lekarz dermatolog, dyrektor szpitala św. Wojciecha w Lublinie, współzałożyciel Towarzystwa Naukowego w Lublinie i oddziału Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Wspólnie z dr Biernackim zainicjował utworzenie Biblioteki im. H. Łopacińskiego. Był wielkim społecznikiem i miłośnikiem Lublina.

Aleksander Roman Jaworowski (1849 - 1924)

           – lekarz, współzałożyciel Towarzystwa Lekarskiego w Lublinie i Szpitala Dziecięcego. Z zamiłowania był bibliotekarzem, organizował bibliotekę Towarzystwa Lekarskiego i pełnił funkcję prezesa. Jeden z inicjatorów założenia Biblioteki im. H. Łopacińskiego i Koła Lubelskiego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości.

Ignacy Kędzierski (1891 - 1980)

           – architekt miejski, jeden ze współtwórców Koła Architektów w Lublinie, autor projektu budynku Izby Skarbowej przy ul. Spokojnej, gmachu Bobolanum przy Alejach Racławickich (obecnie szpital wojskowy), Szkoły Powszechnej na Czwartku (obecnie IV L.O.), restauracji Teatru im. Osterwy. W latach 30. XX wieku wykonał plan regulacyjny Lublina, projektując nowe arterie komunikacyjne.

Konstanty Kietlicz – Rayski (1868 - 1924) (sektor 31)

           – malarz, etnograf, aktor i społecznik. Wykształcony w szkole Wojciecha Gersona w Warszawie malował portrety i sceny rodzajowe, a także szkicował widoki Lublina. Dokumentował zwyczaje i tradycje ludowe, interesował się architekturą i sztuką Podhala. Na łamach lubelskiej prasy publikował różnego rodzaju artykuły i recenzje.

Antoni Kozyrski (1797 - 1862) (sektor 4B)

           – kapitan Wojska Polskiego, prezes Dozoru Kościelnego. Z jego inicjatywy poszerzono cmentarz, zorganizowano przestrzeń i rozplanowano miejsca pochówków, poszerzono i wybrukowano drogę dojazdową do cmentarza oraz zakupiono karawany do przewozu zmarłych.

Władysław Kunicki (1874 - 1941) (sektor 33)

           – nauczyciel, działacz narodowościowy, społecznik. Za swoją działalność został zesłany na Sybir, skąd do Lublina powrócił po pięciu latach. Zasłużył się dla miasta i mieszkańców jako nauczyciel matematyki, a następnie dyrektor szkoły handlowej. Ufundował na rzecz szkoły dwa budynki przy ul. Narutowicza. Aktywnie działał jako radny miejski, a następnie prezes Rady Miejskiej. Zmarł na chwilę przed planowanym przez okupantów aresztowaniem w 1941.

Teofil Laśkiewicz (1869 - 1925) (sektor 19A)

           – inżynier, współwłaściciel Zakładów Mechanicznych Plage & Laśkiewicz, produkujących urządzenia dla gorzelni, przekształconych później w Lubelską Wytwórnię Samolotów.

Michał Leszczyński (1761 - 1848) (kaplica)

           – kanonik katedry lubelskiej, fundator kaplicy cmentarnej.

Stanisław Liebhart (1897 - 1968)

           – profesor nauk medycznych, kierownik Katedry i Kliniki Położnictwa i Chorób Kobiecych, współzałożyciel Akademii Medycznej w Lublinie.

Hieronim Łopaciński (1860 - 1906) (sektor 3A)

           – językoznawca, etnograf, badacz regionu lubelskiego, nauczyciel. Pasjonował się historią miasta, poszukiwał i opracowywał dokumenty archiwalne, kolekcjonował starodruki, rękopisy, ryciny, książki, dzieła sztuki ludowej. Odnalazł najstarszy zachowany widok Lublina – sztych G. Brauna i A. Hogenberga Civitates Orbis Terrarum, wydany w Kolonii w 1618. Współorganizował wystawę rolniczo-przemysłową w 1901, na której opracował dział poświęcony zabytkom polskim i sztuce ludowej. Po jego tragicznej śmierci w 1906 zbiory te stały się podstawą do założenia biblioteki im. Łopacińskiego.

Stanisław Mędrkiewicz (1852 - 1909)

           – właściciel wsi Sławinek (obecnie dzielnica Lublina), założyciel zakładu zdrojowego słynącego z leczniczych wód sławinkowskich.

Jan Mincel (1795 - 1864) (sektor 4C)

           – kupiec pochodzenia niemieckiego, właściciel kamienicy przy ul. Krakowskie Przedmieście 6, pierwowzór Mincla z Lalki Bolesława Prusa.

Erazm Plewiński (1832 - 1916)

            – ziemianin, właściciel majątku Felin (obecnie dzielnica Lublina), założyciel męskiej szkoły rolniczej.

Henryk Raabe (1882 - 1951) (sektor 23A)

           – prof. nauk biologicznych, zoolog, działacz społeczny i polityczny. Współpracował przy tworzeniu Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej i był jego pierwszym rektorem, później także ambasadorem w Moskwie oraz posłem na Sejm.

Idzi Radziszewski (1871 - 1922) (sektor 19A)

           – ksiądz, doktor filozofii, założyciel i pierwszy rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Maria Antonina Ronikierowa (1842 - 1902)

           – autorka Ilustrowanego Przewodnika po Lublinie, wydanego w 1901, na podstawie materiałów zebranych przez H. Łopacińskiego.

Łukasz Rodakiewicz (1790 - 1832)

           – budowniczy, inżynier wojewódzki. W Lublinie wybudował między innymi rogatki, jatki, mosty, restaurował zabytki. W 1823 wzniósł budynek teatru tzw. zimowego przy ul. Jezuickiej (obecnie Teatr Stary).

Piotr Ściegienny (1801 - 1890) (sektor 14)

           – ksiądz, działacz rewolucyjny, twórca tzw. związku chłopskiego, autor Złotej Książeczki czyli historii rodu ludzkiego. Propagował likwidację własności, uwłaszczenie chłopów i walkę z zaborcą. Skazany na karę śmierci w 1844, ostatecznie został ułaskawiony i zesłany na Syberię, z której powrócił dopiero w 1871. Ostatnie lata życia spędził w lubelskim klasztorze bonifratrów jako kapelan.

Leon Urmowski (1794 - 1814) (sektor 4B)

           – oficer wojsk napoleońskich i uczestnik kampanii rosyjskiej w 1812 i bitwy pod Lipskiem w 1813. Dla lubelskiej kultury i historii zasłużył się jako rysownik widoków miasta. Szkicował portrety i pejzaże, malował akwarele i gwasze. Prawdopodobnie wykonał wiele prac, jednak zachowały się tylko trzy przedstawiające zabytki Lublina: dwie z widokiem zamku i jedna ukazująca Bramę Krakowską. Artysta zmarł w wieku około 20 lat na gruźlicę.

Jan Ambroży Wadowski (1839 - 1814) (sektor 3A)

            – ksiądz, profesor Seminarium Duchownego we Włocławku i Lublinie, badacz historii lubelskich kościołów, autor znanej książki Kościoły Lubelskie oraz artykułów w Encyklopedii Katolickiej.

Edward Wojtas (1955 - 2010)

           – polityk, marszałek województwa lubelskiego, poseł na Sejm w latach 2007 - 2010, zginął w katastrofie polskiego samolotu w Smoleńsku, w drodze na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej 10 kwietnia 2010.

Mieczysław Saryusz Wolski (1844 - 1904) (sektor 18C)

           – przemysłowiec, społecznik i filantrop. W 1874 założył Fabrykę Maszyn i Narzędzi Rolniczych przy ul. Foksal (obecnie 1-go Maja). Pełnił funkcję prezesa Kasy Przemysłowców Lubelskich, stał na czele Rady Opiekuńczej Szkoły Handlowej (obecnie Zespół Szkół Ekonomicznych im. A. i J. Vetterów), aktywnie uczestniczył w komitecie organizacyjnym wystawy rolniczo-przemysłowej w 1901.

Mogiły i pomniki

Oprócz indywidualnych i rodzinnych nagrobków lublinian na cmentarzu znajdują się zbiorowe mogiły zaliczane do miejsc pamięci narodowych.

           Jedną z nich jest mogiła powstańców styczniowych, wzniesiona w 1916 w miejscu drewnianego krzyża z koroną cierniową z inicjatywy komitetu, któremu przewodniczył były powstaniec Henryk Wierciński. W grobowcu spoczęły prochy powstańców straconych podczas egzekucji na terenie carskiego poligonu przy dzisiejszej ul. Langiewicza. Na mogile znajduje się napis: Prochy straconych w roku pańskim z 1863 roku. (sektor 10)

           Znajduje się tu też pomnik nad grobem ze szczątkami wydobytymi w 1852 r. z cmentarza przy Farze św. Michała:

           Tu spoczywają szczątki zmarłych przeniesione z w dniu 27 maja 1852 r. z grobów b. kościoła parafialnego św. Michała wystawionego przez Leszka Czarnego króla Polski w 1289. Wieczny odpoczynek racz im dać Panie.

           Na bocznej ścianie obelisku znajduje się rzeźbiarska kompozycja składająca się z trzech elementów: liry, uwiecznionej wieńcem laurowym głowy i gęsiego pióra. Rzeźbiarz zapewne chciał w ten sposób utrwalić pamięć lubelskiego burmistrza-poety Sebastiana Fabiana Klonowicza, którego prochy zostały tu też pochowane. (sektor 6A)

           Mogiła zbiorowa - prochy przeniesione w połowie XIX wieku z kościoła Reformatów pod wezwaniem św. Kazimierza po kasacji zakonu. (sektor 7)

           Przy Lipowej upamiętniono również więźniów Zamku Lubelskiego, rozstrzelanych przez gestapo w dwóch egzekucjach: 26 osób w nocy z 3 na 4. lutego 1941 w Bogucinie koło Garbowa oraz około trzystu więźniów 22 lipca 1944, spośród których 127 pochowano u stóp Zamku. W 1954 szczątki ekshumowano i złożono we wspólnej mogile. Pomnik ma formę długiego muru z przedstawieniem krzyża, w który wpisana jest schematyczna postać ludzka trzymająca poprzeczną belkę z inskrypcją: TU ZŁOŻONO PROCHY OFIAR NIEMIECKIEGO / FASZYZMU WIĘŹNIÓW ZAMKU LUBELSKIEGO. Po obu stronach krzyża umieszczono marmurowe tablice ze znanymi nazwiskami zamordowanych. (sektor 5B)

           Na wspomnienie zasługuje również mogiła oraz pomnik poświęcony Dzieciom Zamojszczyzny, zmarłych w skutek przymusowych wysiedleń Zamojszczyzny w czasie okupacji hitlerowskiej. Duże wrażenie robi na odbiorcy rozległa płaskorzeźba wkomponowana w mur cmentarza, na osi której ustawiono nieregularną bryłę. Płaszczyzna obu elementów została pokryta wypukłym reliefem przedstawiającym wychudzone, stłamszone, umierające sylwetki dzieci z uniesionymi do góry rękami i ogolonymi głowami. (sektor 27)

Bibliografia:

Cmentarz rzymsko – katolicki przy ul. Lipowej w Lublinie, red. K. Kucharska, L. Popek, B. Kotowski, B. Laskowska, Lublin 1988

Cmentarze lubelskie, red. P. Dymmel, R. Litwiński, Lublin 2015

Gawarecki H., O dawnym Lublinie, Lublin 1974

Kopciowski A., Pasjonujące śledztwo historyka. Tajemnica grobu Szybichera, http://wyborcza.pl/1,75248,16891984,Pasjonujace_sledztwo_historyka__Tajemnica_grobu_Szybichera.html

Lublin. Przewodnik, red. P. Kawałko, Z. Nestorowicz, M. Szymański, Lublin 2016

Mleczek J. i K., Cmentarze przy ul. Lipowej w Lublinie, Lublin 2013

Ronikierowa M. A., Ilustrowany Przewodnik po Lublinie, 1907

Sokoł K., Sosna A.: Cerkwie w centralnej Polsce 1815-1915, Białystok 2011

Komentarze obsługiwane przez CComment

Dodatkowe informacje